Kleding 16e eeuw

Het museum heeft in de collectie 24 portretten uit de 16e eeuw waarop typische klederdrachten zichtbaar zijn uit diverse Noord-Hollandse streken. De schilderijen zijn geschilderd op houten panelen en maken deel uit van de collectie 'Top van de Kop'. In het museum staan ook enkele replica's op ware grote van de geschilderde klederdrachten.

In de 16de eeuw groeide de interesse voor zeden en gewoonten van andere streken.
De serie paneeltjes met voornamelijk NoordHollandse streekdrachten, komen waarschijnlijk ook voort uit deze interesse.

Aangezien ze al voor 1600 in München aanwezig was, is het mogelijk dat ze door een geïnteresseerde Duitse reiziger is meegenomen.

De paneeltjes zullen dezelfde informatieve functie hebben gehad als de prentenboeken met klederdrachten uit verschillende streken, die ook in deze periode verschenen.

Helaas weten we niet wie de paneeltjes heeft geschilderd.

Dit is niet de enige bekende serie. Al in 1889 kocht het Rijksmuseum een soortgelijke reeks van twaalf paneeltjes, die helaas tijdens de slag bij Arnhem (1944) verloren is gegaan. Een derde reeks van achttien paneeltjes is in het verleden in Engeland gesignaleerd, maar is nu verspreid geraakt.

Beschrijving
De meeste vrouwen zijn gekleed in een zwarte schouderkraag, een rijglijf, losse, aangespelde mouwen, een rok, een schort en ze hebben een witte hoofddoek op het hoofd. Een enkele vrouw is gekleed in een nauwsluitend jak. Bij de meeste meisjes ('maecht') is het haar in meer of mindere mate onbedekt.

De verschillende dorpen en stadjes onderscheidden zich vooral in kleine details, zoals de manier waarop de hoofddoek is gevouwen, de decoratieve sluitingen op de borst en bij de polsen, het kleurgebruik en natuurlijk de attributen die ze bij zich hebben. Deze verwijzen naar de lokale economische activiteiten.

Opvallend bij een aantal portretjes zijn de geborduurde namen van Jezus en Maria op het hemdboord en de ceintuur. Deze katholiek getinte details kunnen er op wijzen dat de paneeltjes voor ca.1572 zijn ontstaan. Veel Noord-Hollandse steden en dorpen hebben zich toen achter Willem van Oranje geschaard in de opstand tegen het Spaanse gezag.


Categorieën en thema's:

  • Categorie: Beeldende kunst: Schilder- & tekenkunst
  • Thema: Woon- & leefcultuur

Catalogusgegevens:

  • Inventarisnr. D13 t.m 36
  • Maker Onbekend
  • Naam 24 Noordhollandse kostuumpaneeltjes
  • Datering Voor 1572
  • Materiaal Olieverf op paneel
  • Afmetingen (h x b) ca. 42 x 29 cm.
  • Eigendom Bayerische Staatsgemäldesammlungen/Alte Pinakothek, München, Collectie Rijksmuseum Amsterdam, bruikleen aan het Hollands Kaasmuseum Alkmaar